Dáng đi nhón gót ở trẻ: Góc nhìn từ đánh giá phát triển đa chuyên ngành

"Con tôi gần 3 tuổi nhưng lúc nào cũng đi bằng mũi chân."

"Bé chạy rất nhanh nhưng hầu như không đặt gót chân xuống đất."

"Người nhà bảo lớn lên sẽ tự hết, nhưng tôi vẫn thấy lo."

Đây là những câu hỏi mà đội ngũ chuyên gia tại AutismBS thường xuyên nhận được trong quá trình đánh giá trẻ có khó khăn về phát triển.

Thực tế, trẻ đi nhón gót không phải lúc nào cũng là biểu hiện bất thường. Nhiều trẻ dưới 2 tuổi có thể thỉnh thoảng đi bằng mũi chân khi mới tập đi và sau đó sẽ trở lại dáng đi bình thường.

Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài, xuất hiện thường xuyên hoặc đi kèm những khó khăn về giao tiếp, ngôn ngữ, hành vi và giác quan, cha mẹ không nên chủ quan. Đây có thể là một tín hiệu cần được đánh giá toàn diện để xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng hỗ trợ phù hợp.

Quan trọng hơn, thay vì chỉ tập trung vào dáng đi, các chuyên gia luôn nhìn nhận trẻ trong bức tranh phát triển tổng thể.

Trẻ đi nhón gót là gì?

Đi nhón gót (Toe Walking) là kiểu đi mà trẻ chủ yếu tiếp xúc mặt đất bằng phần mũi bàn chân, trong khi gót chân ít hoặc không chạm đất.

Ở giai đoạn mới tập đi, hiện tượng này có thể xuất hiện trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, khi trẻ:

• Trên 2 tuổi.
• Đi nhón gót hầu hết thời gian.
• Khó đặt gót chân xuống.
• Đi kèm các biểu hiện phát triển khác.

Thì cần được theo dõi kỹ hơn.

Vì sao trẻ đi nhón gót?

Có nhiều nguyên nhân khác nhau và không phải tất cả đều liên quan đến rối loạn phát triển.

Thói quen vận động

• Một số trẻ hình thành thói quen đi bằng mũi chân dù hệ vận động vẫn bình thường.
• Nếu được theo dõi và hướng dẫn đúng, nhiều trẻ có thể cải thiện theo thời gian.

Căng cơ hoặc bất thường hệ vận động

• Một số vấn đề liên quan đến cơ, gân gót chân hoặc thần kinh có thể khiến trẻ khó đặt toàn bộ bàn chân xuống đất.
• Trong trường hợp này, trẻ cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám để xác định nguyên nhân.

Khó khăn về xử lý giác quan

Một số trẻ rất nhạy cảm với cảm giác ở lòng bàn chân. Các bé có thể:

• Không thích đi chân trần.
• Khó chịu khi chạm cỏ, cát hoặc nền nhà lạnh.
• Thường đi nhón để giảm cảm giác tiếp xúc.

Đây là biểu hiện khá phổ biến ở nhóm trẻ có rối loạn xử lý giác quan.

Rối loạn phát triển thần kinh

Ở một số trẻ, đi nhón gót có thể xuất hiện cùng với các khó khăn về giao tiếp, ngôn ngữ và tương tác xã hội.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng đi nhón gót không phải tiêu chuẩn để chẩn đoán tự kỷ.

Trẻ đi nhón gót có phải là dấu hiệu tự kỷ?

Đây là câu hỏi khiến rất nhiều phụ huynh lo lắng.

Câu trả lời là: Không.

Chỉ riêng việc trẻ đi nhón gót không đủ để kết luận trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ. Tuy nhiên, nếu trẻ đồng thời có nhiều biểu hiện dưới đây thì cha mẹ nên đưa trẻ đi đánh giá:

• Ít giao tiếp mắt.
• Không đáp ứng khi gọi tên.
• Chậm nói.
• Không chỉ tay để giao tiếp.
• Ít chơi cùng người khác.
• Có hành vi lặp đi lặp lại.
• Nhạy cảm quá mức với âm thanh, ánh sáng hoặc xúc giác.

Khi nhiều biểu hiện xuất hiện cùng lúc, đây có thể là những dấu hiệu tự kỷ cần được chuyên gia đánh giá toàn diện.

Góc nhìn từ đánh giá phát triển đa chuyên ngành

Một trong những sai lầm thường gặp là chỉ tập trung vào biểu hiện "đi nhón gót".

Trong thực tế, mỗi biểu hiện đều cần được đặt trong tổng thể sự phát triển của trẻ. Tại AutismBS, quá trình đánh giá không chỉ quan sát dáng đi mà còn xem xét nhiều lĩnh vực khác nhau.

Đánh giá vận động

Chuyên gia quan sát:

• Dáng đi.
• Thăng bằng.
• Phối hợp vận động.
• Trương lực cơ.
• Khả năng kiểm soát cơ thể.

Điều này giúp phân biệt giữa thói quen vận động và các khó khăn cần can thiệp.

Đánh giá xử lý giác quan

Nhiều trẻ đi nhón gót có liên quan đến sự khác biệt trong cách não bộ tiếp nhận và xử lý cảm giác.

Việc đánh giá giúp xác định trẻ:

• Nhạy cảm giác quan.
• Thiếu cảm giác.
• Tìm kiếm cảm giác.

Đây là cơ sở để xây dựng chương trình hỗ trợ phù hợp.

Đánh giá giao tiếp và ngôn ngữ

Chuyên gia sẽ quan sát:

• Giao tiếp mắt.
• Chỉ tay.
• Chú ý chung.
• Hiểu lời.
• Khả năng diễn đạt.
• Kỹ năng chơi.

Bởi nhiều trẻ đi nhón gót hoàn toàn phát triển ngôn ngữ bình thường, trong khi một số trẻ khác lại gặp khó khăn đáng kể.

Đánh giá hành vi và tương tác xã hội

Các nội dung được quan sát gồm:

• Khả năng chơi với người khác.
• Phản ứng khi gọi tên.
• Khả năng bắt chước.
• Điều hòa cảm xúc.
• Mức độ linh hoạt trong hoạt động.

Việc đánh giá toàn diện giúp tránh bỏ sót hoặc kết luận vội vàng chỉ dựa trên một biểu hiện.

Khi nào cha mẹ nên đưa trẻ đi đánh giá?

Cha mẹ nên chủ động đưa trẻ đến cơ sở chuyên môn nếu:

• Trẻ trên 2 tuổi vẫn thường xuyên đi nhón gót.
• Gót chân rất ít chạm đất.
• Khó đứng vững với cả bàn chân.
• Có biểu hiện cứng cơ hoặc khó vận động.
• Chậm nói.
• Không giao tiếp mắt.
• Không đáp ứng khi gọi tên.
• Có nhiều dấu hiệu tự kỷ đi kèm.
• Có biểu hiện tăng động hoặc khó tập trung kéo dài.

Cha mẹ có thể làm gì tại nhà?

Trong khi chờ đánh giá, cha mẹ có thể:

Khuyến khích trẻ vận động đa dạng

Cho trẻ đi bộ trên: Thảm mềm. Cỏ. Cát. Đệm cảm giác. Các hoạt động này giúp trẻ tăng trải nghiệm cảm giác ở bàn chân.

Tăng cơ hội chơi vận động

Các trò chơi như: Leo cầu trượt. Nhảy lò cò. Bò chui. Đi qua vật cản. Giúp phát triển khả năng kiểm soát cơ thể và phối hợp vận động.

Quan sát thay vì tự kết luận

Điều quan trọng là ghi nhận:

• Trẻ đi nhón gót khi nào?
• Bao lâu?
• Có liên tục hay không?
• Có kèm biểu hiện bất thường khác không?

Những thông tin này sẽ rất hữu ích cho quá trình đánh giá chuyên môn.

AutismBS – Đánh giá toàn diện để xây dựng lộ trình hỗ trợ cá nhân hóa

Tại AutismBS, chúng tôi hiểu rằng mỗi biểu hiện của trẻ chỉ là một "mảnh ghép" trong bức tranh phát triển tổng thể. Vì vậy, thay vì chỉ tập trung vào việc trẻ đi nhón gót, đội ngũ chuyên gia thực hiện quy trình đánh giá đa chuyên ngành nhằm xem xét toàn diện các lĩnh vực:

• Giao tiếp.
• Ngôn ngữ.
• Hành vi.
• Giác quan.
• Vận động.
• Kỹ năng chơi.
• Khả năng học tập.
• Mức độ độc lập trong sinh hoạt.

Dựa trên kết quả đánh giá, mỗi trẻ sẽ có một kế hoạch hỗ trợ được cá nhân hóa, phù hợp với nhu cầu và tiềm năng phát triển của riêng mình.

Không chỉ làm việc với trẻ, AutismBS còn đồng hành cùng gia đình thông qua hướng dẫn thực hành tại nhà, giúp cha mẹ hiểu cách tạo môi trường học tập tích cực và duy trì sự tiến bộ trong cuộc sống hằng ngày.

Nếu cha mẹ đang tìm kiếm một dịch vụ giáo dục đặc biệt uy tín, hãy ưu tiên những đơn vị có quy trình đánh giá rõ ràng, đội ngũ chuyên môn đa lĩnh vực, chương trình can thiệp dựa trên bằng chứng khoa học và luôn xem gia đình là đối tác trong quá trình hỗ trợ. Đó cũng là định hướng mà AutismBS theo đuổi trong hành trình đồng hành cùng trẻ và phụ huynh.

Kết luận

Trẻ đi nhón gót không đồng nghĩa với việc trẻ mắc tự kỷ. Tuy nhiên, khi tình trạng này kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu tự kỷ như chậm nói, ít giao tiếp mắt, khó tương tác xã hội hoặc có những hành vi lặp đi lặp lại, cha mẹ không nên chủ quan.

Thay vì chờ đợi hoặc tự tìm lời giải trên mạng, hãy lựa chọn đánh giá sớm để hiểu đúng nguyên nhân. Một quy trình đánh giá đa chuyên ngành sẽ giúp xác định liệu trẻ chỉ có khó khăn về vận động, rối loạn xử lý giác quan hay đang cần được hỗ trợ ở nhiều lĩnh vực phát triển.

Tại AutismBS, chúng tôi tin rằng mỗi trẻ đều xứng đáng được nhìn nhận một cách toàn diện. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và dịch vụ giáo dục đặc biệt uy tín, AutismBS đồng hành cùng gia đình trong việc phát hiện sớm, xây dựng lộ trình hỗ trợ cá nhân hóa và tạo nền tảng để trẻ phát triển tối đa tiềm năng của mình.

Tham khảo thêm: Trẻ chậm nói phải làm sao? Góc nhìn từ quy trình đánh giá và can thiệp sớm

---

Nếu cha mẹ đang tìm một tài liệu thực hành dễ áp dụng tại nhà, bộ sách “10 Tuần Cùng Con Bứt Phá Ngôn Ngữ” sẽ là người bạn đồng hành phù hợp. Cha mẹ có thể tham khảo các link báo dưới đây: 

• Báo phụ nữ Việt Nam: Cha mẹ - nhà trị liệu đầu tiên và quan trọng nhất của trẻ tự kỷ
• Báo lao động trẻ: Cẩm nang giúp cha mẹ trở thành nhà trị liệu đầu tiên của trẻ tự kỷ 
• Báo giáo dục và thời đại: Lộ trình đồng hành với trẻ tự kỷ chậm nói tại nhà